عباس قديانى

807

فرهنگ جامع تاريخ ايران ( فارسى )

ضرابخانه تبريز به مشاغلش افزوده شد . در سال 1295 ه . ق . كه ويكتور امانوئل پادشاه ايتاليا درگذشت ، امين الدوله از طرف دربار ايران به سمت سفارت مخصوص انتخاب و براى عرض تسليت روانه دربار ايتاليا شد . در سال 1297 ه . ق . وزارت وظايف و اوقات نيز به او سپرده شد . در سال 1299 ه . ق . به امين الدوله ملقب شد و در سال 1304 ه . ق . به رياست مجلس دار الشوراى دولتى برگزيده گرديد . در سال 1306 ه . ق . به همراه ناصر الدين شاه به اروپا رفت و از مشاهده اوضاع عمومى و نظم اجتماعى اروپا و ترقيات حيرت‌آور اروپاييان درسهاى فراوانى گرفت و به سرّ پيشرفت اروپا آگاهى يافت و درصدد برآمد تا ايران را به شاهراه ترقى وارد كند . ( در سفر اول هم با ناصر الدين شاه به اروپا رفته بود ولى به‌علت مخالفت و سخن‌چينى امين السلطان از سرحد آلمان به ايران مراجعه نمود ) . به‌دنبال ترور ناصر الدين شاه ، مظفر الدين ميرزاى وليعهد كه در تبريز بود ، از ميرزا على اصغر خان امين السلطان درخواست نمود تا كماكان بر مسند صدارت باقى بماند . امين السلطان در اين سمت مشغول انجام وظيفه بود تا اينكه به دلايلى چند از كار بر كنار و ميرزا على خان امين الدوله كه به پيشكارى محمد على ميرزاى وليعهد در تبريز به كار اشتغال داشت به صدراعظمى انتخاب گرديد . ميرزا كريم خان رشتى ميرزا كريم خان رشتى ( عبد الكريم خان اكبر ) چهارمين پسر حاج محمد كاظم وكيل الرعايا ( حاج وكيل ) در حوالى سال 1260 ش . / 1300 ق . در رشت به‌دنيا آمد . پدر وى از متمولين گيلان و از طايفهء امشه‌اى بود . دوران جوانى ميرزا كريم خان مصادف با سالهاى پرآشوب انقلاب 1905 - 1907 روسيه ، كه تأثيرات مستقيم آن در خطه گيلان احساس مىشد ، و انقلاب مشروطه است . در اين شرايط حساس سياسى ، توجه استعمار بريتانيا به شمال ايران معطوف بود و در مقابل پايگاه نيرومند استعمار تزارى در اين منطقه ، كه وابستگان محمد على شاه را در بر مىگرفت ، پايگاهى متنفذ و كارا براى خود جستجو مىكرد . بريتانيا به سرعت اين پايگاه را در وجود خاندان تازه به دوران رسيدهء اكبر خان بيگلربيگى ، كه به تبع ثروت كلان خود سوداهاى بزرگ سياسى در سر مىپرورانيدند ، يافت و طبعا توجه‌اش به كريم ، چهرهء جوان و با استعداد اين خاندان ، و برادر ماجراجوى او ، عبد الحسين ، جلب شد . اين هماهنگى طبيعى ميان سوداهاى سياسى خاندانهاى متمكن نو پديد و اميال توسعه‌طلبانه امپرياليسم انگليس منجر به ظهور پديده‌اى در انقلاب مشروطه شد كه با نام ميرزا كريم خان رشتى گره خورده است . ميرزا كوچك خان نام وى يونس و پسر ميرزا بزرگ رشتى بود . وى در سال 1259 ه . ق . در رشت متولد شد و جهت تحصيل علوم دينى در رشت و تهران به تحصيل پرداخت . مدتى معمم در تهران جزء طلاب مدرسه صدر مشغول به تحصيل بود و بعد در زمره مشروطه‌خواهان و حتى مجاهدين درآمد . وى مردى ديندار ، روحانى ، مهين‌دوست و طالب سربلندى و عظمت اسلام و ايران بود . در كشاكش جنگ جهانى اول كميته اتحاد اسلام را در گيلان به‌وجود آورد و هدف او از ايجاد يك حكومت مستقل از هرگونه نفوذ بيگانه بود . وى عمليات كثيرى را عليه روسها و عقب